Het weerstation van de Volkssterrenwacht Bussloo

Wat meet het weerstation van de VSB?

Het automatische weerstation (AWS) registreert de lokale weersomstandigheden op het terrein van de Volkssterrenwacht. Daarbij worden onder andere temperatuur, relatieve luchtvochtigheid en dauwpunt gemeten. De metingen worden iedere tien minuten vastgelegd, waardoor veranderingen in het weer nauwkeurig kunnen worden gevolgd en langere perioden met elkaar kunnen worden vergeleken.

Onderdeel van een landelijk meetnetwerk

Het weerstation van de Volkssterrenwacht Bussloo maakt deel uit van het Sylphide-netwerk van de Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie (VWK). Dit landelijke netwerk bestaat uit automatische weerstations van weeramateurs en verschillende publiekssterrenwachten.

De meetgegevens van Bussloo worden iedere tien minuten aan dit netwerk doorgegeven. Daarmee dragen de lokale waarnemingen niet alleen bij aan de activiteiten van de sterrenwacht, maar ook aan meteorologische waarnemingen op landelijk niveau.

De gegevens van de aangesloten sterrenwachten waren daarnaast beschikbaar via WOW-NL van het KNMI. Dit platform wordt momenteel vervangen door een nieuw internationaal WOW-platform. Zodra het weerstation van Bussloo daar beschikbaar is, kan vanaf deze pagina rechtstreeks naar de actuele meetgegevens worden verwezen.

Hoe is het weerstation van de VSB tot stand gekomen?

De geschiedenis van het weerstation op Bussloo gaat terug tot het project ‘Meteo Bussloo’, dat al ongeveer tien jaar liep voordat de VSB in 2004 een online weerstation kreeg. VSB-medewerker George de Fockert verzorgde de aanleg. De meetinstrumenten werden aan een paal bij het observatorium bevestigd en via een draadloze verbinding gekoppeld aan een centrale unit en een webserver in het hoofdgebouw. Hierdoor konden bezoekers de actuele weergegevens via de website van de VSB raadplegen.

In 2019 kreeg de sterrenwacht een nieuw, geavanceerd weerstation. Dit werd mogelijk gemaakt door een samenwerkingsverband van de KNVWS en de VWK, waardoor de VSB het station tegen een sterk gereduceerd tarief kon aanschaffen. Vanaf dat moment werden de meetgegevens iedere tien minuten aan een landelijk netwerk beschikbaar gesteld.

Het weerstation is daarmee een mooi voorbeeld van hoe de VSB naast publieksvoorlichting ook zelf gegevens verzamelt en beschikbaar stelt voor meteorologische waarnemingen en sterrenkundige activiteiten.

Wat zijn opvallende metingen geweest?

Een weerstation dat vrijwel continu meet, levert vanzelf een interessante verzameling gegevens op. Soms laten die metingen bijzondere weersituaties duidelijk zien.

Een opvallend voorbeeld is 25 juli 2019. Tijdens een zeer warme periode registreerde het weerstation op Bussloo een temperatuur van 39,4 °C. Deze meting werd in het jaarverslag als recordtemperatuur voor het station genoemd.

Ook de langdurige hittegolf van 5 tot en met 17 augustus 2020 is in de metingen van Bussloo duidelijk terug te zien. Vooral de periode van 6 tot en met 13 augustus viel op: gedurende acht opeenvolgende dagen werd op Bussloo een maximumtemperatuur van boven de 30 °C gemeten. De KNVWS noemde de bijdrage van het VSB-weerstation in dat jaar tijdens de algemene vergadering bovendien zeer succesvol.

Niet ieder jaar levert overigens spectaculaire records op. Zo beschrijft het VSB-jaarverslag over 2024 dat er weinig bijzonders was in de weermetingen. De continue registratie blijft echter waardevol: ook een ogenschijnlijk normale periode levert een nauwkeurig beeld op van het lokale weer en vormt daarmee een bruikbare historische gegevensreeks.

Van weer naar sterren

Voor een sterrenwacht zijn weersomstandigheden natuurlijk extra interessant. Bewolking, luchtvochtigheid en temperatuur bepalen mede of een avond geschikt is om naar de sterrenhemel te kijken. Het weerstation vormt daarmee een mooie aanvulling op de telescopen en andere meetinstrumenten van de VSB: niet alleen kijken we naar wat er boven ons gebeurt, we meten ook de omstandigheden waarin we dat doen.